Thuis heb je meestal geen VPN nodig. Op openbare wifi, zoals in een trein, hotel of op een station, is het wel verstandig er een te gebruiken als je niet via mobiele data kunt werken. Een VPN is geen allesbeschermer: het maakt je niet anoniem en houdt phishing of malware niet tegen. De Consumentenbond omschrijft het als een hulpmiddel dat in sommige situaties inderdaad nuttig is, maar geen wondermiddel.
Wat een VPN doet
Een VPN (virtual private network) bouwt een versleutelde verbinding op tussen je apparaat en een server van de VPN-aanbieder. Alles wat je verstuurt gaat door die tunnel. Het netwerk waarop je zit, zoals de wifi in het hotel, ziet alleen versleuteld verkeer naar die aanbieder. Websites zien niet jouw ip-adres maar dat van de VPN-server.
Daarmee dekt een VPN twee dingen: het afschermen van je verkeer op een netwerk dat je niet vertrouwt, en het verbergen van je echte ip-adres voor de sites die je bezoekt.
Wanneer het nuttig is: openbare wifi
Veilig Internetten is stellig over openbare wifi: het gebruik van een open netwerk is nooit veilig, ook als er een wachtwoord op zit, omdat elke bezoeker dat wachtwoord kan krijgen. Een crimineel kan een netwerk opzetten met dezelfde naam als de echte wifi. Je toestel kan daar ongemerkt mee verbinden, waarna je verkeer via het netwerk van de crimineel loopt. Veilig Internetten noemt als gevolgen onder meer identiteitsfraude, inloggen op je mail of Facebook en het onderscheppen van DigiD-accounts.
Het advies is tweeledig. Gebruik bij voorkeur je mobiele data (4G of 5G) in plaats van openbare wifi. Moet je toch op de wifi, gebruik dan een VPN. Veilig Internetten raadt daarnaast af om via openbare wifi te internetbankieren of andere gevoelige zaken te regelen.
Ook het NCSC raadt een VPN aan voor wie onderweg openbare wifi gebruikt, en geeft een praktische tip voor het buitenland: installeer de VPN vóór je vertrekt, want in sommige landen zijn de websites van VPN-aanbieders geblokkeerd.
Wat een VPN niet doet
- Het maakt je niet anoniem. Log je in bij Google, Amazon of je webshop, dan weet die dienst wie je bent, welk ip-adres je ook hebt.
- Het houdt phishing en malware niet tegen. Een nepmail met een link naar een nepsite werkt dwars door een VPN heen. Volgens de Consumentenbond blijf je met een VPN nog kwetsbaar voor malware, fraude en de meeste hackpogingen.
- Het neemt je privacy niet weg bij de aanbieder zelf. Je verschuift het vertrouwen van je internetprovider of van het netwerk naar de VPN-aanbieder. Die kan in principe zien welke sites je bezoekt, ook al beloven ze dat ze het niet bewaren.
Kies een aanbieder daarom met zorg. De Consumentenbond schrijft dat gratis VPN's meestal een beperking hebben, zoals een datalimiet, een lagere snelheid of minder servers. Een gratis dienst moet zijn geld ergens mee verdienen, dus lees de privacyvoorwaarden. Dat geldt ook voor een betaalde dienst, waarbij je ook kijkt in welk land de aanbieder zit. De Consumentenbond heeft daarvoor een apart artikel, VPN-aanbieders: hoe kies je de beste?
Heb je er thuis een nodig?
Voor surfen, mailen en bankieren op je eigen wifi of mobiele data voegt een VPN weinig toe. Je internetprovider ziet dan welke sites je bezoekt; een VPN verbergt dat voor je provider, maar toont het aan de VPN-aanbieder. Wat telt voor je veiligheid thuis is dat je accounts goed zijn afgeschermd. Dat doe je met unieke wachtwoorden of met passkeys, en met tweestapsverificatie.
Een VPN is ook geen vervanging voor werken in je bedrijfsnetwerk. Je werkgever kan je een eigen VPN geven voor toegang tot interne systemen. Dat is een ander gebruik dan een consumentendienst, en daar volg je de regels van de werkgever.
Zo gebruik je een VPN onderweg
- Installeer de app thuis en log één keer in, zodat je weet dat hij werkt.
- Zet de VPN aan voordat je iets opent op de openbare wifi, niet erna.
- Bank niet via openbare wifi, ook niet met VPN. Gebruik daarvoor mobiele data, zoals Veilig Internetten adviseert.
- Heb je mobiele data genoeg, maak dan een hotspot van je telefoon. Je gebruikt dan je eigen mobiele verbinding in plaats van het netwerk van een ander.
Een beslisregel
| Situatie | Verstandig |
|---|---|
| Thuis, eigen wifi | Geen VPN nodig voor veiligheid; zorg voor sterke wachtwoorden en tweestapsverificatie |
| Onderweg, mobiele data beschikbaar | Mobiele data gebruiken |
| Openbare wifi, je moet toch werken | VPN aan, geen internetbankieren |
| Buitenland | VPN thuis installeren voor je vertrekt |
| Thuiswerken voor een werkgever | De VPN van de werkgever gebruiken |
Veelgestelde vragen
Is een gratis VPN veilig?
Dat hangt van de aanbieder af. Een gratis dienst heeft een verdienmodel, en dat kan jouw gegevens zijn. Lees de privacyvoorwaarden en kijk waar het bedrijf zit.
Maakt een VPN mijn verbinding trager?
Je verkeer maakt een omweg langs de server van de aanbieder. Bij gratis diensten noemt de Consumentenbond een lagere snelheid als gebruikelijke beperking. Hoeveel je merkt bij een betaalde dienst, hangt af van de aanbieder en de afstand tot de server. Test het thuis voor je vertrekt.
Beschermt een VPN me tegen hackers?
Alleen tegen meekijken op het netwerk waar je op zit. Tegen phishing, besmette bijlagen en gelekte wachtwoorden helpt het niet. Over wat je dan wel doet, lees je in mijn gegevens zijn gelekt: wat nu?.
Mag ik een VPN gebruiken op mijn werklaptop?
Vraag het je werkgever. Veel bedrijven hebben regels voor eigen software op werkapparaten.
Wil je voor een reis een VPN gebruiken, installeer en test hem dan een paar dagen eerder thuis, zodat je weet dat hij werkt.