Een cookiebanner is pas in orde als je net zo makkelijk weigert als accepteert. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) hoort een weigerknop op dezelfde laag te staan als de acceptatieknop, en mag weigeren niet meer klikken kosten. Dat blijkt in de praktijk vaak anders. De Consumentenbond meldde op 6 maart 2025 dat op 38 procent van de onderzochte websites weigeren moeilijker is dan accepteren, vooral op nieuwssites.
Wat een cookie is en waarom het ertoe doet
Een cookie is een klein bestand dat een website in je browser zet. Sommige onthouden iets handigs, zoals wat er in je winkelwagen ligt. Andere, de trackingcookies, volgen je over meerdere websites zodat een advertentienetwerk een profiel van je kan opbouwen. Voor die tweede soort is toestemming verplicht, en daarom bestaat de banner.
Wat de AP eist
De AP legt de regels uit op haar pagina's over duidelijke cookiebanners en over cookies. De kern:
- Een knop om te weigeren staat direct zichtbaar, op dezelfde laag als de knop om te accepteren. Weigeren kost niet meer klikken dan accepteren.
- Toestemming moet een actieve keuze zijn. Wie niets doet, geeft geen toestemming, en een vooraf aangevinkt vakje is geen geldige toestemming: dat bepaalde het Europese Hof van Justitie in 2019.
- Een cookiewall, waarbij je de site niet meer in komt als je tracking weigert, is volgens de AP in strijd met de AVG, omdat je dan geen vrije keuze hebt.
- Een site mag niet sturen met een tekst die je richting akkoord duwt of met onduidelijke links.
- Toestemming intrekken moet even eenvoudig zijn als geven.
Wanneer je geen toestemming hoeft te geven
Niet elke cookie vraagt om een keuze. Volgens de AP hebben functionele cookies en beperkte analytische cookies geen toestemming nodig. Denk aan een cookie die je winkelwagen onthoudt of die bezoeken telt. De voorwaarde bij analytische cookies is dat ze alleen bezoekers tellen en dat de gegevens niet gebruikt kunnen worden om mensen verschillend te behandelen. Je moet er wel gemakkelijk bezwaar tegen kunnen maken.
Trackingcookies, waarmee je over meerdere sites wordt gevolgd, en cookies voor persoonlijke advertenties vallen daar niet onder. Daarvoor moet je actief toestemming geven. Dat is waar de banner over gaat.
Zo ziet een goede banner eruit
Een banner die klopt, heeft op het eerste scherm twee gelijkwaardige knoppen, bijvoorbeeld Alles accepteren en Alles weigeren, en een link naar de uitgebreide instellingen voor wie per soort wil kiezen. Niets staat vooraf aan behalve wat de site nodig heeft om te werken. Weigeren kost één klik, net als accepteren.
Zo herken je een banner die niet klopt
| Wat je ziet | Wat de AP zegt |
|---|---|
| Alleen een grote knop Akkoord, weigeren zit achter Instellingen | Weigeren hoort op dezelfde laag, zonder extra klik |
| Vakjes staan al aan | Een vooraf aangevinkt vakje is geen toestemming |
| Je kunt de site pas gebruiken na akkoord | Cookiewall, in strijd met de AVG volgens de AP |
| Weigeren is een klein grijs linkje, accepteren een felle knop | Een banner mag niet sturen richting accepteren |
| Je kunt je keuze later niet vinden | Intrekken moet even makkelijk zijn als toestemming geven |
Wat de AP eraan doet
De AP stuurt waarschuwingen aan organisaties met een misleidende banner. Een groot deel past die aan. In oktober 2026 meldde de AP dat zij een onderzoek is gestart naar twee organisaties die ondanks uitleg en waarschuwing hun banner zonder direct zichtbare weigerknop hielden. Volgens de AP accepteren bezoekers dan sneller trackingcookies. Wie niet aanpast, kan een onderzoek en mogelijk een boete verwachten. Eerder legde de AP Kruidvat.nl een boete van 600.000 euro op voor tracking cookies.
Wat je zelf kunt doen
- Kies Weigeren of Alleen noodzakelijke cookies als de banner dat aanbiedt. Een site die zonder deze keuze niet werkt, houdt zich volgens de AP niet aan de regels.
- Staat er alleen een knop Instellingen, open die dan en zet alles uit behalve wat noodzakelijk heet. Controleer dat er niets vooraf aanstaat.
- Wil je later je keuze wijzigen, zoek dan onderaan de pagina naar een link als Cookie-instellingen. Een site moet het intrekken van toestemming even makkelijk maken als geven.
- Gaat een site er niet netjes mee om, dan kun je dat melden bij de AP via haar website.
Een VPN verandert hier niets aan: cookies volgen je browser of je account, niet je ip-adres. Wat een VPN wel doet, lees je in heb ik een VPN nodig.
Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er als ik weiger?
De site moet blijven werken. Functionele cookies, bijvoorbeeld voor je winkelwagen of inloggen, mogen wel gewoon geplaatst worden. Je krijgt alleen geen trackingcookies.
Heeft elke site een cookiebanner nodig?
Alleen als de site cookies plaatst waarvoor toestemming nodig is. Een site die alleen functionele cookies en beperkte bezoekersstatistiek gebruikt, kan zonder banner, volgens de uitzondering die de AP beschrijft.
Kan ik cookies ook achteraf verwijderen?
Ja. In de instellingen van je browser kun je opgeslagen cookies wissen en cookies van derden blokkeren. Dat werkt los van wat een site in de banner vroeg, en je wordt op die sites daarna weer uitgelogd.
Telt scrollen of doorklikken als toestemming?
Nee. Volgens de AP is passiviteit geen toestemming. Je moet actief akkoord gaan.
Ik heb een website. Wat moet ik regelen?
Zet een weigerknop op de eerste laag naast de acceptatieknop, gebruik geen vooraf aangevinkte vakjes, blokkeer de site niet bij weigeren en laat bezoekers hun keuze later kunnen wijzigen. Analytics die alleen bezoeken telt, valt volgens de AP onder de uitzondering.
Weiger de volgende keer de eerste banner die je tegenkomt via de knop op de eerste laag. Staat die er niet, dan weet je dat die site de regels van de AP niet volgt.